Viêm họng cấp: Nguyên nhân – Dấu hiệu – Cách điều trị

Viêm họng cấp tính là gì?

Trước tiên, hãy cùng tìm hiểu viêm họng cấp tính là gì? Đây là tình trạng viêm nhiễm ở niêm mạc thành sau họng. Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến viêm họng là do sự tấn công của vi khuẩn, virus có hại. Khi đó, niêm mạc họng có hiện tượng sưng đỏ, đau rát. Đồng thời người bệnh cũng sẽ cảm thấy ngứa, ho. Viêm họng thường kéo dài khoảng 1 – 2 tuần và sẽ thuyên giảm dần nếu được điều trị đúng cách.

Nguyên nhân viêm họng cấp là gì?

Nguyên nhân viêm họng cấp chủ yếu là do vi khuẩn, virus gây ra. Một số loại virus gây viêm họng hạt có thể kể đến là virus cảm lạnh thông thường, Adenovirus, Enterovirus, Herpangia, Virus sởi, Herpes Simplex (HSV) và Coxsackie A16,… Bên cạnh đó, bệnh cũng có thể do các loại vi khuẩn như liên cầu khuẩn nhóm A, vi khuẩn bạch cầu, vi khuẩn lậu cầu, Necrophorum,…

Nhìn chung, nếu bạn thường xuyên tiếp xúc với những người bệnh thì nguy cơ bị viêm họng cấp sẽ cao hơn bình thường. Đặc biệt, những người bị nhiễm trùng xoang hoặc mắc các vấn đề về dị ứng cũng dễ bị viêm họng hơn. Không chỉ vậy, môi trường sống bị ô nhiễm như bụi bẩn, hóa chất, khói thuốc cũng làm tăng nguy cơ mắc phải bệnh lý này.

Dấu hiệu và triệu chứng viêm họng cấp

Nhìn chung, đa số trường hợp bị viêm họng cấp đều có những biểu hiện điển hình như sưng, ngứa, đau rát họng, mệt mỏi, sốt, ho và khó nuốt,… Tuy nhiên, tùy vào nguyên nhân gây bệnh mà triệu chứng cụ thể sẽ khác nhau.

Trường hợp do nhiễm virus

Một số triệu chứng của viêm họng cấp do virus gây ra có thể được kể đến như sau:

• Virus Adenovirus: Nếu tình trạng viêm họng do virus này gây nên, bạn có thể gặp phải các triệu chứng như sốt, hầu họng bị sung huyết, amidan phì đại, sưng to hạch cổ. Thậm chí có thể kèm theo tình trạng viêm kết mạc
• Enterovirus: Biểu hiện của tình trạng viêm họng do virus Enterovirus thường là sốt cao, sung huyết, viêm hạch cổ, đau họng, amidan xuất tiết.
• Herpaingina: Triệu chứng của viêm họng do virus này là niêm mạc nổi mụn nước màu xám trắng gây đau rát. Không chỉ vậy, người bệnh còn bị sốt cao, đau đầu, mất nước.
• Virus HSV: Trường hợp bị viêm họng do nhiễm virus HSV, người bệnh còn gặp phải một số triệu chứng như viêm nướu răng, mọc mụn nước ở môi và miệng, sốt cao.
• Coxsackie A16: Mọc mụn nước trong khoang miệng gây đau nhức. Không chỉ vậy, mụn cũng có thể xuất hiện ở lòng bàn tay, bàn chân.

Trường hợp do nhiễm khuẩn

Trong trường hợp bệnh do vi khuẩn gây ra, một số dấu hiệu viêm họng cấp thường gặp là:

• Liên cầu khuẩn nhóm A: Viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A gây sốt cao và đau họng đột ngột, buồn nôn, ho, tiêu chảy, viêm kết mạc, khàn tiếng, amidan to và hốc mủ trên bề mặt.
• Tăng bạch cầu đơn nhân: Người bệnh thường có biểu hiện sốt, sưng và xuất tiết amidan kèm theo ban đỏ, cũng như sưng hạch bạch huyết.
• Sốt tinh hồng nhiệt: Ban đầu, ban đỏ xuất hiện trên mặt rồi lan ra toàn thân. Sau đó, các vết này bong ra tương tự như tình trạng da bị cháy nắng. Viêm họng do sốt tinh hồng nhiệt cũng gây ho, chảy máu cam, viêm kết mạc, viêm thanh quản,…
• Fusobacterium Necrophorum: Các triệu chứng viêm họng cấp do nhiễm vi khuẩn này có thể kể đến như đau họng, sốt, áp xe hoặc xuất tiết sau thành họng, cổ sưng đau dữ dội,…
• Bạch hầu: Bên cạnh đau họng và sốt, bệnh lý này còn gây ra một số triệu chứng như amidan và thành họng có mảng màu xám,…
• Lậu cầu: Khi bị viêm họng do lậu cầu, người bệnh thường thấy amidan có mủ, lở loét.
• Arcanobacterium: Viêm họng do vi khuẩn này thường có các triệu chứng như sung huyết hầu họng, amidan có dịch màu trắng hoặc xám, trên lưỡi và lòng bàn tay xuất hiện chấm xuất huyết
• Haemophilus Influenzae type B: Người bệnh có thể gặp phải tình trạng sốt, đau họng dữ dội, chảy nước miếng, khó nói và nói lắp,…

Chẩn đoán tình trạng viêm họng cấp

Để xác định bạn có mắc phải tình trạng viêm họng cấp hay không, bác sĩ sẽ tiến hành khám lâm sàng. Từ đó xác định được mức độ nghiêm trọng cũng như nguồn gốc gây bệnh. Tuy nhiên, trong trường hợp chưa đủ cơ sở để xác định bệnh, người bệnh cần thực hiện thêm các xét nghiệm cần thiết.

Khám lâm sàng

Trước tiên, bác sĩ sẽ tìm hiểu về những triệu chứng mà người bệnh gặp phải. Nếu có biểu hiện sốt (nhiệt độ cơ thể từ 38 – 40ºC), đau họng dữ dội, khó nuốt thì có thể là dấu hiệu của tình trạng viêm họng. Không chỉ vậy, người bệnh còn gặp phải nhiều triệu chứng khác như ho khan, ho có đờm, ngạt mũi, khan tiếng, mệt mỏi,…

Bên cạnh đó, bác sĩ cũng sẽ quan sát vòm họng của người bệnh. Dấu hiệu điển hình của viêm họng là niêm mạc họng đỏ và xuất tiết, tổ chức bạch huyết ở thành sau họng cũng đỏ hơn và có mao mạch nổi rõ. Đồng thời, amidan khẩu cái sưng to, đôi khi có chấm mủ hoặc lớp trắng phủ trên bề mặt amidan.

Chẩn đoán cận lâm sàng

Đa số các triệu chứng của viêm họng cấp đều rất đặc trưng và dễ quan sát nên bác sĩ có thể chẩn đoán chính xác bệnh mà không cần xét nghiệm. Dù vậy, trong trường hợp viêm họng chuyển biến nặng hơn, người bệnh cần thực hiện một số xét nghiệm chuyên sâu. Điển hình như:

• Xét nghiệm công thức máu: Trong giai đoạn đầu của bệnh, bạch cầu trong máu không có dấu hiệu tăng. Tuy nhiên, khi bệnh tiến triển đến giai đoạn bội nhiễm, thì bạch cầu đa nhân trung tính trong máu sẽ tăng cao.
• Phết dịch họng nuôi cấy vi khuẩn: Đây là xét nghiệm giúp xác định chính xác loại vi khuẩn gây bệnh. Từ đó, bác sĩ sẽ lên phác đồ điều trị phù hợp để đạt hiệu quả cao hơn.
• Chụp cắt lớp vi tính (CT): Nếu người bệnh có dấu hiệu áp xe thành sau họng do viêm họng cấp, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện xét nghiệm này.
• Xét nghiệm kháng nguyên nhanh (RADT): Nhờ xét nghiệm này, bác sĩ có thể xác định tình trạng viêm họng cấp do liên cầu khuẩn nhóm A. Tuy nhiên, xét nghiệm này không chỉ định cho người bị sốt thấp khớp cấp tính hoặc trẻ em dưới 3 tuổi.

Viêm họng cấp có nguy hiểm không?

Việc gặp phải nhiều triệu chứng khác nhau trong cùng một thời điểm. Vì thế mà nhiều người lo lắng viêm họng cấp có nguy hiểm không? Thông thường, những trường hợp bị viêm họng cấp do thời tiết đang trong giai đoạn chuyển mùa chỉ diễn ra trong khoảng 3 – 4 ngày. Nếu được điều trị, chăm sóc đúng cách thì các triệu chứng sẽ thuyên giảm dần rồi biến mất.

Tuy nhiên, đối với những người có sức đề kháng yếu (người lớn tuổi, trẻ em), bệnh có khả năng diễn biến phức tạp. Thậm chí là dẫn đến biến chứng như viêm mũi, viêm phế quản, viêm họng mạn tính, viêm cầu thận cấp,… nếu bệnh do tác nhân liên cầu khuẩn nhóm A (S.pyogenes) gây ra.

Cách điều trị tình trạng viêm họng cấp tính

Không phải tất cả trường hợp viêm họng cấp đều cần điều trị tại bệnh viện. Tùy vào mức độ nghiêm trọng của bệnh mà bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp nhất.

Điều trị bằng thuốc

Thuốc kháng sinh sẽ được chỉ định để điều trị viêm họng cấp do vi khuẩn gây ra. Sau khi xem kết quả xét nghiệm nuôi cấy dịch họng, tùy vào mức độ nghiêm trọng và loại vi khuẩn cụ thể, bác sĩ sẽ chỉ định dùng loại thuốc kháng sinh phù hợp nhất.

Các loại kháng sinh thường được dùng trong trường hợp này là Penicillin hoặc Amoxicillin theo đường uống hoặc tiêm bắp. Thuốc kháng sinh có khả năng làm giảm triệu chứng và khả năng lây nhiễm nhanh chóng.

Điều trị phẫu thuật

Trong trường hợp viêm họng cấp xuất hiện biến chứng, cũng như không đáp ứng các phương pháp điều trị thông thường, bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật. Nếu phát hiện áp xe qua thăm khám lâm sàng hoặc chẩn đoán hình thành, bác sĩ sẽ tiến hành phẫu thuật dẫn lưu để loại bỏ mủ.

Chữa viêm họng cấp tại nhà

Bên cạnh những phương pháp điều trị bằng thuốc hoặc phẫu thuật, người bệnh cũng cần chăm sóc sức khỏe tại nhà đúng cách. Một số biện pháp hỗ trợ điều trị viêm họng mà bạn có thể thực hiện tại nhà là:

• Ngậm nước muối: Nước muối có khả năng kháng viêm, cũng như làm giảm lượng vi khuẩn trong vòm họng. Vì thế, người bệnh có thể ngậm và súc miệng bằng nước muối mỗi ngày 2 lần (buổi sáng và tối) hoặc khi cảm thấy ngứa họng, mỗi lần khoảng 1 phút.
• Xông tinh dầu tự nhiên: Đây là một trong những liệu pháp tốt để khắc phục bệnh viêm đường hô hấp. Bạn có thể sử dụng các loại tinh dầu có khả năng giúp kháng viêm như bạc hà, gừng, xả, hoa cúc,… Nhờ đó, người bệnh sẽ thấy cổ họng dễ chịu hơn, đồng thời giảm tình trạng nghẹt mũi.
• Uống trà thảo dược ấm: Các loại trà thảo dược ấm như trà gừng, trà bạc hà, trà hoa cúc, trà quế,… có khả năng giúp giảm triệu chứng của bệnh viêm họng cấp. Cụ thể hơn, việc dùng một tách trà ấm vào buổi sáng khi vừa thức dậy có thể giúp người bệnh thông đường thở.
• Mật ong: Trong nguyên liệu này có chứa chất giúp kháng viêm, kháng khuẩn. Do vậy, mật ong thường được dùng cho cả người lớn lẫn trẻ em để giảm triệu chứng viêm họng.
• Thuốc xịt họng: Người bệnh có thể dùng các loại thuốc xịt mũi họng có chứa Phenol không kê đơn để giảm triệu chứng đau rát, ngứa họng, ho, nghẹt mũi,…

Cách phòng ngừa tình trạng viêm họng cấp tính

Đến đây, quý độc giả cũng đã hình dung được viêm họng cấp là bệnh gì? Dù viêm họng có thể khỏi sau vài ngày điều trị, thế nhưng bệnh vẫn gây ảnh hưởng đến sức khỏe cũng như cuộc sống của người bệnh. Do vậy, bạn nên áp dụng biện pháp phòng tránh viêm họng. Điều đó không chỉ giúp đảm bảo sức khỏe để thực hiện hoạt động hằng ngày, mà còn ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm. Một số cách phòng ngừa viêm họng cấp tính hiệu quả là:

• Không ăn uống quá nhiều đồ lạnh, đồng thời, hạn chế hút thuốc lá.
• Nên giữ ấm cơ thể bằng cách không tắm nước lạnh vào những ngày thời tiết lạnh hoặc chuyển mùa. Đặc biệt, không ngồi trong điều hòa lạnh hoặc ngoài trời gió lạnh sau khi vừa tắm xong.
• Bạn nên đeo khẩu trang khi đi ở ngoài trời hoặc đến nơi đông người để tránh bụi bẩn và bị lây nhiễm bệnh.
• Tập thói quen vệ sinh tay trước khi ăn uống, sau khi đi vệ sinh, cũng như sau khi ra ngoài trở về nhà.